Ziara Ya Madiynah

Muhammad Faraj Salem Al Saiy

Ziara ya Madiynah ni jambo linalopendeza sana. Kwa kawaida Mahujaji na wafanyao ‘Umrah huuzuru mji huu mtukufu wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) kabla au baada ya kwenda Makkah.

Hata hivyo kuna baadhi ya watu wanaojaribu kupunguza umuhimu wa ziara ya mji huu mtukufu kwa kuwaambia watu kwa mfano:

“Ukihiji bila ya kwenda Madiynah Hijjah yako inakubaliwa", au

“Ziara ya Madiynah haihusiki na Hijjah", au

“Haina lazima kwa mwenye kuhiji kwenda Madiynah", n.k.

Ingawaje maneno kama hayo ni ya kweli, na kwamba mtu akienda Makkah na kutimiza shughuli za Hijjah bila ya kwenda Madiynah, Hijjah yake huwa imekamilika na haina shaka yoyote na inakubaliwa, lakini maneno hayo yanaleta maana ya kuwakimbiza watu mbali na mji huo mtukufu ambao Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akiupenda sana na kuutukuza.

Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) amesema:

((Madiynah ni mji mtukufu kuanzia (jabali) Ayrin mpaka (jabali) Thawr.))

Haya ni majabali mawili, mojawapo lipo mwanzo wa Madiynah na la pili lipo mwisho wa Madiynah.

Na akasema:

((Hakika Ibraahiym ameutukuza mji wa Makkah na akauombea du’aa, na mimi nautukuza mji wa Madiynah kama alivyoutukuza Ibraahiym mji wa Makkah. Mola wangu mimi naitukuza ardhi (yote ya Madiynah) iliyo baina ya majabali yake (Ayrin na Thawr), usikatwe mti wake na pasitendeke maasi. Atakayetenda maasi katika mji huu, atapata laana ya Mwenyezi Mungu na ya Malaika wake na ya watu wote kwa ujumla.)) [Imepokewa na Al-Bukhaariy na Muslim]

Wakati fulani palikuwa na shida kubwa sana hapo Madiynah na vitu vikapanda bei na kuwa ghali kupita kiasi. Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) akasema kuwaambia watu wa Madiynah:

((Nakupeni bishara njema. Mimi nimekubarikieni katika vibaba vyenu na katika magao yenu, chakula cha (mtu) mmoja kitawatosha wawili, na cha wawili kitawatosha wanne, watano au sita. Kwa hivyo jikusanyeni katika chakula kwa sababu baraka imo katika mkusanyiko wa jamii. Atakayesubiri katika shida za mji huu (Madiynah) nitamuombea shifaa siku ya Qiyaamah, na atakayeweza kufa katika mji huu, basi afe, kwani mimi nitakuwa mwenye kumuombea shafa’ah siku ya Qiyaamah.)) [Imepokewa na At-Tabaraaniy]

Hii ndiyo sababu iliyomfanya Sayyiduna ‘Umarbin al-Khattwaab (Radhiya Allaahu ‘anhu) apende kuomba du’aa ifuatayo:

“Mola wangu, mimi nakuomba nife shahidi katika njia yako na katika mji wa Mtume wako (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam)”. [Imepokewa na Al-Bukhaariy]

Du’aa zote mbili hizo za ‘Umar (Radhiya Allaahu ‘anhu) zimekubaliwa, maana aliuliwa shahidi akiwa anaswalisha Swalah ya Alfajiri ndani ya Msikiti wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), na akazikwa Madiynah tena karibu na kaburi la Sahibu yake Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam).

Hizi ni baadhi tu ya sifa mbali mbali za mji huu mtukufu ambao Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akiupenda sana.

Pana kundi jengine ambalo hupindukia mipaka katika kuitukuza ziara ya mji huu mtukufu. Kundi hili huwatuhumu wasiouzuru mji huu mtukufu kuwa wamemuasi Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), wakitegemea Hadiyth zisizo sahihi (Hadiyth Maudhu’i).

(Hadiyth Maudhu’i - ni zile ambazo Maulamaa wa fani hii wamezigunduwa kuwa ni Hadiyth zilizopachikwa, zisizo za kweli na hazina asili wala msingi wowote.)

Mfano wa Hadiyth wanazozitegemea ni hizi zufuatazo:

Wanasema kwamba eti Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) amesema:

“Atakayehiji na asinizuru ameshaniasi.” au

“Atakayehiji na akalizuru kaburi langu baada ya kufa kwangu anakuwa mfano wa aliyenizuru nilipokuwa hai”.

Zipo Hadiyth nyingi za mfano huu.

Ni haramu kumsingizia Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) uongo, na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) ametoa onyo kali kwa kila anayemsingizia uwongo aliposema:

((Atakayenisingizia uongo makusudi, basi keshajitayarishia makazi yake Motoni.))

Hapana sababu yoyote ya mtu kutumia hoja kama hizo katika kuithibitisha Ibada ya aina yoyote ile. Isitoshe zipo hoja zenye nguvu kuliko hizo zinazotegemea Hadiyth zilizo sahihi zinazotilia nguvu ziara ya mji huu mtukufu wa Madiynah.

Ziara Ya Msikiti

Kwanza kabisa itabidi tusahihishe itikadi yetu kuhusu ziara ya mji huu mtukufu katika kutia niyyah ya Ziara.

Nia ya ziara ya Mji wa Madiynah, inatakiwa iwe ni kuuzuru Msikiti wa Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) na isiwe kulizuru kaburi lake, kama wanavyotia nia hiyo baadhi ya watu. Ingawaje kuzuru makaburi kwa niyyah ya kuwaombea maiti na kujikumbusha Akhera ni jambo jema, lakini kufunga safari ndefu kwa ajili hiyo haijuzu.

Mtume wa Mwenyezi Mungu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) amesema:

((Isifungwe safari ndefu (kwa ajili ya ibada) isipokuwa kwenda katika Misikiti mitatu; Al-Masjidul Haraam (Makkah), na Msikiti wangu huu (Madiynah), na Msikiti wa Ilyaa (Baytul Maqdis).)) [Imepokewa na Al-Bukhaariy, Muslim, At-Tirmidhiy na wengineo]

Na akasema:

((Swalah katika Msikiti wangu ni bora kuliko Swalah elfu katika Misikiti mingine, na Swalah katika Msikiti wa Makkah (Masjidul Haraam) ni bora mara elfu mia kuliko Misikiti mingine.)) [Imam Ahmad bin Hanbal]

Mwenyezi Mungu huumba na kuchagua atakavyo. Ametuchagulia sayari ya ardhi miongoni mwa sayari zote kuwa ni mahali petu pa kuishi, na Akamchagua mwanadamu miongoni mwa viumbe vyote Akamtukuza, kisha Akawachagua Mitume (‘Alayhimus Salaam) miongoni mwa binadamu wote na kuwatukuza, na Akamchagua Muhammad (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) kuwa ni Imaam wa Mitume yote, na Akaichagua Misikiti katika ardhi kuwa ni mahali patukufu kupita sehemu zote, kisha Akaichagua Misikiti hii mitatu kuwa ni mitukufu zaidi miongoni mwa Misikiti yote, na Yeye ndiye Anayeumba na kuchagua na sisi jukumu letu ni kufuata tu. Kwa sababu Anayeumba ndiye Mwenye kujua na si aliyeumbwa.

Mwenyezi Mungu Anasema:

{{Na Mola wako huumba atakavyo na huchagua (atakavyo); Hawana (viumbe) hiari; Mwenyezi Mungu Ameepukana na upungufu, na Ametakasika na hao wamshirikishao (naye).}} [Al-Qasas: 68]

Bustani Katika Bustani Za Peponi

Hapana Hadiyth sahihi isemayo; "Baina ya Kaburi langu na mimbari yangu bustani katika bustani za Peponi." Bali Hadiyth iliyo sahihi ni ile iliyopokelewa na Imam Al-Bukhaariy na Muslim na At-Tirmidhiy na An-Nasaiy na Imaam Ahmad inayosema kuwa Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu ‘anhu) amesema, kuwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) amesema:

“Baina ya NYUMBA yangu na Mimbari yangu, bustani katika bustani za Peponi”

(Bayna BAYTY wa mimbariy, na sio Bayna Qabriy wa Mimbary).

Kwa hivyo itikadi iliyo sahihi ni kutia niyyah ya kuuzuru Msikiti wa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) na sio kaburi lake, na hii ni kwa sababu unapofika pale kaburini na kumswalia na kumsalimia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), wewe na aliyepo popote duniani thawabu zenu ni sawa sawa, maana aliye mbali pia Swalah na Salaam zake zinafikishwa kwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam). Lakini ulichofaidika wewe ni kule kusali kwako ndani ya Msikiti wake (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), na hasa katika Ar-Rawdhah Ash-Shariyf, na pia unafaidika na ziara yako katika sehemu nyingine takatifu za Madiynah.

Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) amesema:

((Niswalieni, kwani popote mlipo Swalah zenu ninafikishiwa.)) [Imepokewa na Abu Daawud, Imam Ahmad na At-Tabarani]

Na akasema:

((Mwenyezi Mungu Ana Malaika wanaotembea ardhini, wananifikishia salaam kutoka kwa ummah wangu.)) [Imepokewa na An-Nasai, Ad-Daramiy na Ibni Habban]

Ziara Ya Msikiti

Inapendeza mtu aoge na kuvaa nguo nadhifu, kisha aende Msikitini na kuingia kwa mguu wa kulia kwa utulivu na unyenyekevu na kusema pale anapoingia:

“A’udhu biLlaahi mina Shaytwaani rajiym, BismiLlaahir Rahmanir Rahiym Allaahumma Swaliy ‘alaa Muhammad wa ‘alaa aalihi wa sallim Allaahumma gh-firliy dhunuubiy wa ftah liy abwaaba rahmatik.”

Na maana yake ni: Baada ya kusema A’udhu biLlaah na BismilLaah, kisha unamswalia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) na ‘Aali zake na unamuomba Mwenyezi Mungu maghfirah na akufungulie milango yake ya Rahma.

Ni vizuri unapoingia Msikitini kwanza uelekee Ar-Rawdhah (sehemu iliyopo baina ya nyumba yake na mimbari yake ndani ya Msikiti), na kuswali hapo Tahiyyatul Masjid raka’ah mbili, ukishindwa kwa sababu ya zahma, basi swali sehemu yoyote ile ndani ya Msikiti, na ukishaswali elekea penye kaburi la Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) kwa utulivu na kwa moyo mkunjufu, na unapofika penye kaburi lake sema;

“Assalamu ‘Alayka ya RasuulaLlaah wa RahmatuLlaah wa Barakaatuh!

Na anaweza kuzidisha kwa kusema:

“Swalla Allaahu wa sallam ‘alayka wa ‘alaa asw-haabika, wa jazaaka Allaahu ‘an ummatika khayra, Allaahumma Aatihi al-wasiylata wal fadhwiylata wa b’ath-hul maqaamal mahmuudal lladhiy wa’adtah”

Na maana yake ni:

“Amani iwe juu yako ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu, na rahma za Allaah na barakah zake.”

“Rahma za Allaah na amani ziwe juu yako na juu ya Maswahaba zako, na akulipe Allaah kheri wewe na ummah wako, Ee Allaah mpe wasiylah na fadhila na mnyanyue katika makazi matukufu ambayo umemuahidi”

Kisha unasogea mbele kidogo na unamsalimia Abu Bakr (Radhiya Allaahu ‘anhu), aliyezikwa umbali wa dhiraa moja na kaburi la Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), kisha hatua moja nyingine unamsalimia ‘Umar (Radhiya Allaahu ‘anhu). Kwa sababu Maswahaba wawili hawa (Radhiya Allaahu ‘anhuma) wamezikwa karibu na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam).

Kisha unaelekea Qiblah na kujiombea mwenyewe Du’aa na kila unayempenda na unawaombea ndugu zako Waislamu, kisha unaondoka.

Si vizuri kunyanyua sauti na kuomba kwa sauti kubwa, unatakiwa uombe kwa sauti ndogo na kwa moyo mkunjufu, kiasi cha kuweza kujisikia mwenyewe tu. Iwapo utasoma juu ya ukuta wa nyumba yake (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), ambayo sasa ni kaburi lake, utaona kuwa imeandikwa Aayah isemayo;

{{Ya ayyuha lladhiyna aamanuw Laa tarfa’uw aswaatakum fawqa swawti Nnabiy.}}

Na maana yake ni:

{{Enyi mulioamini msipaze sauti zenu kuliko sauti ya Mtume.}} [Suratul-Hujurat: 2]

Sayyiduna ‘Umar (Radhiya Allaahu ‘anhu) aliwahi kuwasikia watu wawili wakipaza sauti zao mahali hapo, akawaambia:

“Mungelikuwa nyinyi ni watu wa hapa hapa Madiynah, basi ningelikupigeni bakora.”

Haijuzu mtu kupangusa mikono yake kwenye kuta za kaburi kisha akajipangusia mwilini pake au kubusu yale mapambo ya kaburi, kama wanavyofanya baadhi ya watu kwa kutegemea eti wanapata baraka za mahali hapo.

Haya ni katika mambo aliyokataza Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) aliposema:

((Musigeuze kaburi langu kuwa mahala pa Ibada, na mniswalie popote mlipo, kwa sababu Swalah zenu ninafikishiwa.))

Kumbuka - Tulivyoamrishwa ni kumswalia na kumsalimia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), na sio kumuomba yeye akuondolee shida zako. Du’aa ni Ibada, na ibada zote zinaelekezwa kwa Mwenyezi Mungu peke Yake.

Unapomaliza kulizuru kaburi, omba Du’aa ukiwa umeelekea Qiblah na umelipa mgongo kaburi la Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) - Usielekee kaburini huku ukiomba Du’aa.

Makaburi Ya Baqiy’i

Hakuna ulazima ila akipenda mtu vizuri kwa wanaume tu, kuyazuru makaburi ya Baqiy’i, mahala walipozikwa Maswahaba wengi sana (Radhiya Allaahu ‘anhu), pamoja na wake za Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), wajukuu zake (Radhiya Allaahu ‘anhu), na wengi katika waliofuata baada yao, kama vile Imaam Malik na Naafiy’ na wengi wengineo (Mwenyezi Mungu Awarehemu).

Kumbuka kuwa waliozikwa hapo wote ni ndugu zako Waislam, kwa ajili hiyo unatakiwa unapoyafikia makaburi hayo, ufanye kama alivyokuwa akifanya Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), kwani Mtume wenu mtukufu (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa mara anapoyafikia makaburi hayo akiwasalimia na kuwaombea Du’aa wote waliozikwa humo bila ya kubagua. Alikuwa akisema:

“Assalaamu ‘Alaykum ahl ddiyaari minal muuminin wal muslimiyn, wainnaa in shaa Allaahu bikum laahiquwn. Yarhamu Allaahul mustaqdimina minna wa min-kum wal-muta-akhiriyn. Nas-alu Allaaha lanaa walakum al ‘aafiyah. Allaahumma laa tuh-rimnaa ajrahum walaa tuftinnaa ba’adahum, waghfir lanaa walahum”

Ziara Ya Msikiti Wa Qubaa

Unapokuwa Madiynah unaweza kwenda Msikiti wa Qubaa (Masjid Qubaa) ingawa si jambo la lazima, Msikiti wa mwanzo ulojengwa na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam), ambao Mwenyezi Mungu Amesema juu yake:

{{Msikiti uliojengwa juu ya msingi wa kumcha Mungu tangu siku ya kwanza (ya kufika kwa Mtume Madiynah) unastahiki zaidi wewe usimame humo. Humo wamo watu wanaopenda kujitakasa. Na Mwenyezi mungu Anawapenda wajitakasao.}} [At-Tawbah: 108]

Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) alikuwa akipenda kwenda hapo kila Jumamosi, akiwa amepanda mnyama, na kuswali raka’a mbili. Na alikuwa akisema:

((Mtu akijitahirisha nyumbani kwake, kisha akaenda Msikiti Qubaa na akaswali hapo raka’a mbili, huandikiwa thawabu za aliyefanya ‘Umrah.)) [Imepokewa na Imam Ahmad, An-Nasai, Ibni Maajah na Al-Haakim[

Mashahidi Wa Uhud

Unaweza kuzuru mashahidi wa Uhud na kuwaombea, na hapo lipo kaburi la ‘ammi yake Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) Sayyiduna Hamzah (Radhiya Allaahu ‘anhu) ‘Sayyidu Shuhadaa’, pamoja na Maswahaba wengine (Radhiya Allaahu ‘anhum) waliokufa mashahidi. ‘Ammi yake Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa sallam) aliuliwa hapo alipopigwa mkuki katika vita vya Uhud na kuzikwa pale pale alipouliwa.

Kwa vile mahali hapo pana makaburi mengine, kwa hivyo ni vizuri mtu kuwatolea salaam waliozikwa hapo kwa kutamka yale yale uliyotamka pale ulipoyazuru makaburi ya Baqi’i.